Иако Македонија и регионот веќе со години важат силен извор на технички талент, културата за градење на софтверски продукти сè уште е во една почетна фаза. Во исто време, земјата добива и нови иницијативи кои почнуваат да го пополнуваат тој јаз. Една од нив е ProdACT – непрофитна организација, создадена пред една година од и за професионалци со заедничка мисија: да ја развијат продукт заедницата, да поттикнат критичко размислување и да создадат средина во која се градат продукти што корисниците ќе сакаат да ги користат.
Зад оваа иницијатива стои Олгица Стрезоска, ко-основач и претседател на ProdACT, која верува дека силните продукти не се резултат на индивидуален талент, туку на здрава заедница, размена на знаење и храброст да се носат вистинските одлуки. Во разговор за IT.mk, Олгица објаснува како настана ProdACT, што ѝ недостига на домашната продукт сцена, каква улога има заедницата во создавањето подобри решенија и каде ја гледа оваа иницијатива во следните неколку години.
IT.mk: Што беше главниот мотив зад основањето на ProdACT, и која е твојата лична мотивација за создавањето на една ваква иницијатива?
Олгица Стрезоска: ProdACT настана од јасна потреба. Во Македонија недостасува организирана продукт заедница што гради знаење, критичко размислување и вистинска продукт култура. Идејата се роди по една одлична продукт конференција во Белград, каде што станa јасно колку ваков екосистем ни недостига локално. Мојата лична мотивација е едноставна: да растеме заедно како професионалци и да докажеме дека и од Македонија можат да се градат продукти што корисниците ги сакаат.
Како ја гледаш улогата на заедницата во градењето подобри продукти?
ОС: Заедницата е клучна затоа што нѐ вади од секојдневието и од нашата комфорт зона. Кога предолго сме во иста средина, почнуваме да мислиме ограничено. А кога сме дел од заедница добиваме нови перспективи, учиме од туѓи грешки и успеси и се инспирираме да правиме подобри продукт одлуки.
Што недостига во нашиот екосистем кога станува збор за продукт култура – и дали ProdACT може да биде катализатор за таа промена?
ОС: Она што недостига во нашиот екосистем е вистинска продукт автономија. Поголемиот дел од ИТ компаниите работат за надворешни клиенти, каде стратегијата и discovery процесот не се локално водени. А тоа резултира во немање потреба од продукт менаџери во компаниите и тимовите во Македонија се најчесто само извршители на барањата на клиентите. Со ProdACT ние ги учиме луѓето како да ја имаат таа продукт автономија и како да носат правилни продукт одлуки. Дополнително ги мотивираме да не чекаат можност за да носат продукт одлуки, туку сами да ги креираат можностите и да почнат да градат свои продукти или продукти кои би биле дел од нивните компании.
Каква е реакцијата на домашните стартапи кон иницијативите на ProdACT? Дали тука постои и растечка потреба за професионалци во product roles (Product Managers, Product Designers, Product Analysts)?
ОС: Интересно прашање. На некој начин постојано очекувам некој да ме праша дали ние повеќе помагаме во градење продукт професионалци или помагаме на стартапи и ќе го искористам ова прашање за да го одговорам тоа. Одговорот е краток и јасен, ние ги поддржуваме сите кои имаат пасија за градење на продукти, без разлика дали се тоа млади дечки од факултет кои имаат одлична идеја за апликација или се веќе успешни и докажани професионалци.
А на крајот на денот ролјата и не е толку важна. Дури и за да бидете CEO на една компанија, вие морате да разбирате како функционира целиот продукт менаџмент процес. Ретко кој CEO ќе праша “А кој кориснички проблем го решаваме со ова” – а во тоа се состои основата на градење успешни продукти.
Македонија често се перцепира како силна во создавањето на технички кадар, но помалку во создавањето на продукт мајндсет. Како може да се надмине ваквиот јаз?
ОС: Ах да, токму тоа. На луѓето тука им недостасува продукт мајндсет. Јас често на моите студенти им велам дури и за да отворите кафич, треба да имате продукт мајндсет, за да дефинирате точно која ќе е вашата целна публика, како ќе се издвоите од конкуренцијата, која потреба ќе им ја задоволите на вашите клиенти/корисници. Затоа со нашето здружение организираме редовни ProdACT meetups каде целта ни е токму развивање на продукт мајндсет.
Како соработувате со компании во земјата – дали постои формализирана платформа каде бизнисите можат да постават реални проблеми, а заедницата да работи на решенија?
ОС: Ах, ете одлична идеја за продукт! Во моментов не постои формализирана платформа каде бизнисите можат да постават реални проблеми а ние да работиме на решенија но тоа би било навистина одлична можност. Си ја запишувам веднаш во целите за 2026 🙂
Дали вештачката интелигенција ќе ја демократизира product професијата, или пак ќе ја направи уште покомплексна?
ОС: Иако на прв поглед личеше дека ВИ ќе ја замени продукт професијата, денес можам слободно да кажам дека тоа нема да се случи во блиска иднина. Причината за тоа е што ВИ никогаш нема да има емоционална интелигенција која е неопходна за да се разберат потребите и фрустрациите на корисниците за да можеме да им понудиме најдобри продукт решенија.
Каде ја гледате ProdACT за 3–5 години? Регионална продукт заедница за Западен Балкан или глобално присуство?
ОС: Би рекла дека не целиме кон глобална експанзија, туку кон силна регионална и европска соработка. Нашата визија е Македонија да има зрелa продукт култура, повеќе настани, конференции и локални продукти што ќе бидат препознаени и надвор од земјата.
Какви се лекциите од првите настани и активности на ProdACT – и како тие искуства ја обликуваат идната програма?
ОС: Првите настани со ProdACT ги започнавме пред речиси една година и истите ни служеа за поставување на основите на продукт менаџмент. Почнавме со настан посветен на кариера односно како можете да влезете во продукт светот и да напредувате во истиот, потоа зборувавме за product discovery, за продукт стратегија и за продукт роадмапи и понатаму продолживме со теми што навистина ги интересираат сите продукт професионалци, но и проект менаџери, UX/UI дизајнери, стартап основачи итн. Фидбекот беше навистина одличен и тоа не мотивираше и во иднина да продолжиме да зборуваме на актуелни теми, како што во моментов е ВИ. Следниот настан на крајот на јануари ќе ни биде токму тоа, како може ВИ да ни помогне да изградиме наши продукти.
Стани премиум член и доби пристап до сите содржини, специјален попуст на над 2.200 производи во ИТ маркет, верификуван профил и можност за огласување на ИТ Огласник. Плус ќе го поддржиш медиумот кој го градиме цели 16 години!
Доколку веќе имаш премиум членство, најави се тука.
