Вештачката интелигенција ја трансформира глобалната економија, но нејзините енергетски потреби создаваат нов предизвик: зголемена побарувачка за фосилни горива. Додека технолошките компании ветуваат иновации и ефикасност, податоците укажуваат дека експлозивниот раст на ВИ и придружните центри за податоци ја зголемува зависноста од природен гас и јаглен, што може да го попречи напредокот кон чиста енергија.
Според извештајот на Меѓународната агенција за енергија (IEA), побарувачката за електрична енергија од центрите за податоци, ВИ и криптовалути може да се удвои до 2026 година во споредба со 2022 година, достигнувајќи до 590 терават-часови (TWh) во највисокиот случај – еквивалентно на додавање на електрична побарувачка на ниво на цела Германија.
Енергетската цена на вештачката интелигенција
Центрите за податоци, кои се срцето на AI технологиите, трошат огромни количества електрична енергија. На пример, една AI-поттикната пребарувачка операција, како што е барање на ChatGPT, троши до десет пати повеќе енергија од обично пребарување на Google. Оваа потрошувачка е особено изразена во САД, каде природниот гас е главен извор на електрична енергија. Според извештај на MIT Technology Review, нови гасни електрани се градат низ земјата за да ги задоволат потребите на центрите за податоци, а некои планови за повлекување на старите јаглени електрани се одложени поради зголемената побарувачка.
Компании како Google и Microsoft, кои се меѓу лидерите во развојот на ВИ, пријавуваат значително зголемување на нивните емисии на стакленички гасови. Google објави дека нејзините емисии пораснале за 48% од 2019 до 2023 година, главно поради потрошувачката на енергија од центрите за податоци. Microsoft, исто така, забележа раст од 29% во емисиите од 2020 година. Иако овие компании ветуваат дека ќе достигнат нето-нулта емисии до 2030 година, тековните трендови укажуваат на предизвици во исполнувањето на овие цели.
Фосилни горива како „привремено“ решение
Природниот гас често се промовира како „преодно“ гориво за задоволување на енергетските потреби на AI, бидејќи е поевтин и побрз за имплементација во споредба со обновливите извори или нуклеарната енергија. Според The Motley Fool, побарувачката за природен гас во САД се очекува значително да порасне до 2030 година, делумно поради ВИ, крипто рударството и другите енергетски интензивни технологии. Компанијата Kinder Morgan, еден од најголемите оператори на гасоводи, предвидува нови можности за проширување поради зголемената побарувачка за гас за напојување на центрите за податоци.
Оваа динамика е особено видлива во САД, каде администрацијата на претседателот Доналд Трамп активно поддржува проширување на производството на фосилни горива. На самит во Питсбург во јули 2025 година, енергетски и технолошки лидери, заедно со политички претставници, ја промовираа врската помеѓу AI и фосилните горива. Во Пенсилванија, вториот најголем производител на природен гас во САД, компаниите веќе планираат нови проекти за транспорт на гас за да ги задоволат потребите на центрите за податоци.
Иако обновливите извори на енергија, како сончевата и ветерната, стануваат сè поконкурентни, нивната интеграција во електричната мрежа заостанува. Според The Guardian, инвестициите во електричните мрежи се само 60 центи за секој долар вложен во производство на енергија, што ја ограничува способноста за брзо проширување на обновливите извори. Поради ова, природниот гас останува „стандардно“ решение за задоволување на итните потреби за енергија, особено за центрите за податоци кои бараат континуирано напојување 24/7.
Сепак, постојат и оптимистички гледишта. IEA истакнува дека ВИ може да помогне во оптимизирањето на енергетските системи, подобрувајќи ја ефикасноста на мрежите и овозможувајќи подобра интеграција на обновливите извори. На пример, ВИ може да се користи за предвидување на енергетската побарувачка и управување со променливите извори како ветер и сонце, намалувајќи го отпадот. Компании како Google и Meta веќе инвестираат во обновливи извори, вклучително договори за купување на енергија (PPA) со развивачи на ветерна и сончева енергија.
Какви се климатските импликации
Зголемената зависност од фосилни горива за напојување на ВИ има сериозни климатски последици. Според Rhodium Group, ако природниот гас продолжи да доминира во електричното производство, САД може да емитуваат дополнителни 278 милиони метрички тони јаглерод диоксид годишно до 2035 година, што е еквивалентно на емисиите на држава како Флорида. Ова може да го попречи напредокот кон целите од Парискиот договор за ограничување на глобалното затоплување на 1,5°C.
Критичарите, како Мајкл Кху од Friends of the Earth, предупредуваат дека технолошките компании го ставаат профитот пред еколошките цели. „Тие се заинтересирани да ја освојат трката за ВИ, дури и ако тоа значи уништување на животната средина“, вели Кху. Од друга страна, некои експерти, како Џонатан Куми, тврдат дека стравот од енергетска криза предизвикана од ВИ е преувеличен, посочувајќи на историски примери кога технолошките иновации доведоа до поголема ефикасност, а не до енергетски колапс.
Двоен предизвик за енергетскиот сектор
Додека ВИ продолжува да се шири, енергетскиот сектор се соочува со двоен предизвик: да ги задоволи растечките потреби за енергија и истовремено да ја намали зависноста од фосилни горива. Решенијата може да лежат во комбинација од инвестиции во обновливи извори, нуклеарна енергија и технологии за зачувување на јаглеродот. Компании како Amazon и OpenAI веќе истражуваат нуклеарни опции за напојување на своите центри за податоци.
За да се избегне долгорочна зависност од фосилни горива, потребна е поголема транспарентност од технолошките компании за нивните енергетски потреби и посветеност на одржливи практики. Како што вели Антонио Гутереш, генералниот секретар на ОН, технолошките компании треба да се обврзат на користење 100% обновлива енергија за нивните центри за податоци до 2030 година.
Оваа содржина е генерирана со помош на вештачка интелигенција, но е внимателно проверена, уредена и дополнета од уредничкиот тим на IT.mk, со цел да обезбедиме точни, релевантни и квалитетни информации за читателите.
Стани премиум член и доби пристап до сите содржини, специјален попуст на над 2.200 производи во ИТ маркет, верификуван профил и можност за огласување на ИТ Огласник. Плус ќе го поддржиш медиумот кој го градиме цели 16 години!
Доколку веќе имаш премиум членство, најави се тука.
