Има ли е-трговија во Македонија? Статистиката е поразителна…

Tilla.mk е првата бесплатна веб продавница од проектот на Министерството за информатичко општество и администрација (МИОА). Интересно, иако овој проект беше најавен како „100 веб продавници за 100 македонски бизниси“, ИТ министерот Иво Ивановски најави дека сепак се избрани најдобри 31 бизнис планови, односно ќе има само 31 веб продавница, не 100, кои МИОА ќе ги креира и ќе им обезбеди едногодишен бесплатен хостинг.

Проектот на ИТ министерството (за администрација) има за цел да ја стимулира е-трговијата, односно да ги мотивира локалните бизниси да „излезат“ на веб и да ги искористат бенефитите на интернетот за да дојдат до повеќе корисници, и да ги мотивира корисниците да купуваат онлајн од за-нив-препознатливи локални брендови. Но, за развој на е-трговијата во Македонија ќе треба многу повеќе од едногодишно бесплатно хостинг решенија. Само 31 веб продавница, наместо планирани 100, ни открива многу за (не)интересот на локалните бизнисите да се впуштат во електронска трговија.

Во промовирањето на е-трговијата воопшто не помага ни што МИОА го изоставиле доменот на продавницата на Tilla во своето соопштение, ниту пак помага за довербата во е-трговијата што сајтот не е ни достапен (во моментов на пишувањето) иако е претставен пред јавноста. Но, барем има слика од сајтот.

Што ни откриваат статистиките за е-трговијата во Македонија?

Само 4,3 отсто од корисниците со пристап до интернет направиле нарачки преку интернет, односно купиле производ или платиле за услуга, се вели во најновото истражувањето од 2012 на Државниот завод за статистика.

Според МИОА, бројот на веб продавици се зголемил од десетици пред година-две до 250 оваа година. Но, ако се погледне статистиката од 2011-та, ќе се забележи дека нема никаков пораст во интересот на корисниците да купуваат онлајн. Имено, пред година дена само 4,1 отсто од корисниците купиле производ или услуга. Од 2011-та до 2012 година има пораст од само 0,2 отсто што е навистина поразително.

Разочарување има и ако го погледнеме деловниот сектор, бидејќи таму ќе забележиме пад во е-трговија во последните две години. Во текот на 2011 година, 8,9% од деловните субјекти со 10 или повеќе вработени, купувале или продавале стоки или услуги преку компјутерски мрежи. Веб-продажба реализирале 5,3 отсто, а веб-купувања вршеле 4,8 отсто од деловните субјекти.

Но, споредено со бројките од 2010-та година, се забележува пад од 1,6 отсто во веб продажбата, или во 2010-та година околу 6,9 отсто од деловните субјекти имале веб-продажба. Пад од 2,3 отсто има и во веб-купувањето, или во 2010-та година 7,1 отсто од деловните проекти испратиле нарачки за купување на услуги и производи.

Решение?

За е-трговијата во Македонија треба промоција на локалните продавници и да се влее доверба за безбедноста на тие .мк сајтови, пример треба да бидат достапни кога ќе бидат претставени. Треба и едукација на локалните бизниси да знаат дека ќе треба да понудат нешто што кориснците не може да го најдат само два чекори подолу во уличката кај локалниот продавач.

Наместо МИОА да креира веб страници (т.е. веб продавници), може да стартува фонд кој ќе стимулира креирање на локални македонски ИТ стартапи кои ќе се доволно мотивирани да креираат веб и, пред се, мобилни сервиси, за да го разбудат интересот кај корисниците. Не само што локалните стартапи ќе помогнат во развојот на веб и мобилното присуство на македонските локални бизниси, мобилното е многу важно да се остане во тек со равојот во ИТ индустријата, туку ќе креираат цела нова сцена на локални стартап идеи и решенија кои ќе треба да бидат доволно конкурентни да излезат надвор од Македонија и да се надеваме да ги повлечат локалните бизниси со нив.

И не, давање на ваучери од „250 ЕУРА“ на студенти не е решение со кое се мотивира креирање на стартап. НЕКА ИМ СЕ АИРЛИЈА!