Паника во Силиконската долина поради кинеските модели за вештачка интелигенција

Силиконската долина влезе во еден од најостри технолошки спорови во последниве години. Прашањето е едноставно, но со огромни последици. Дали САД треба да го затворат пристапот до отворените модели на вештачка интелигенција што доаѓаат од Кина? Одговорот ја подели индустријата на два спротивставени табора, а секој ден носи нови обвинувања, писма до Белата куќа и јавни судири помеѓу извршните директори.

Обвинувања за кражба на технологија

Во центарот на бурата е Kimi K3, моделот со 2,8 трилиони параметри што кинеската компанија Moonshot AI го објави на 16 јули и кој веќе почна да ги надминува резултатите на американските модели во сложени задачи за расудување и програмирање. 

Претставници на Белата куќа, меѓу кои и директорот за наука и технологија Мајкл Кратсиос, тврдат дека Moonshot нелегално дестилирал податоци од американски модели, вклучувајќи го и моделот Fable на Anthropic, и дека дошол до забранети чипови на Nvidia од серијата GB300 преку заобиколни канали. Според TechRepublic, до крајот на јули сепак немаше формална, општа забрана, туку само засилен надзор и најави за можни санкции.

Anthropic и OpenAI тврдат дека кинеските компании ги искористиле нивните системи за да ги обучат сопствените модели, пракса позната како дестилација, и истовремено бараат построги правила за пристап до отворениот код што доаѓа од Кина.

Спротивно на позицијата на најголемите лаборатории, речиси 200 американски стартапи, организирани преку новоформираната групација Little Tech Association, испратија писма до претседателот Доналд Трамп и министерот за трговија Хауард Латник, барајќи целосна забрана да не се воведува. Меѓу потписниците се и познатиот акцелератор Y Combinator и компанијата за приватност Proton.

Пораката на стартапите е јасна. Наместо широка забрана, тие бараат таргетирани мерки за безбедност. Основачот на стартапот Particle, Сухаил Дошиј, предупреди дека стотици компании веднаш би пропаднале ако пристапот до модели како Kimi K3 биде исклучен. 

Според аргументите на групацијата, забрана на пристапот нема да го запре ширењето на кинеската технологија во светот, туку само ќе ја зацврсти доминацијата на најголемите играчи, односно на Anthropic и OpenAI, кои веќе имаат ресурси да развиваат сопствени модели без потреба од отворен код.

Гигантите бараат ѕидови, но не сите

Позицијата на технолошките гиганти не е еднообразна. Microsoft и Nvidia, чиј бизнис зависи од побарувачка за облак услуги и чипови, се залагаат отворениот код да остане достапен, тврдејќи дека тоа ја забрзува иновацијата и овозможува подобра безбедносна проверка на моделите. Извршниот директор на Nvidia, Џенсен Хуанг, јавно ги пофали кинеските отворени модели, оценувајќи ги како одлични и одбивајќи ги стравувањата дека тие би можеле целосно да ги истиснат американските компании.

Google и Amazon, кои инвестираа милијарди долари во Anthropic и OpenAI, до неодамна се обидуваа да останат надвор од дебатата. Тоа се промени откако извршниот директор на Google, Сундар Пичаи, објави на социјалните мрежи дека неговата компанија долго време има корист од отворениот код и дека е еден од најголемите придонесувачи кон него. Од друга страна, извршниот директор на Hugging Face, Клемент Деланг, отиде чекор понатаму и јавно ја брани употребата на отворен модел од кинеската компанија Z.ai, откако платформата беше мета на напад поврзан со OpenAI.

Спорот не е изолиран инцидент, туку продолжение на подолг тренд. Според извештај на американско конгресно советодавно тело, кинеските отворени модели веќе создале самозацврстувачка конкурентска предност и покрај ограничениот пристап до најнапредните чипови. Проценките сочинуваат дека околу 80 отсто од американските стартапи денес користат некаков кинески отворен модел, а откако DeepSeek го лансираше својот модел R1 минатата година, тој за кратко време стана најпреземана апликација во американскиот App Store.

Ова не е првпат американска лабораторија да обвини кинеска компанија за неовластено користење на нејзината технологија. Порано оваа година, OpenAI тврдеше дека DeepSeek заобиколил безбедносни механизми преку прикриени рутери за да ги дестилира резултатите од нејзините модели.

Што следува понатаму

Во моментов официјални лица од Белата куќа велат дека гласините за целосна забрана се неосновани шпекулации и дека таквата опција сериозно не се разгледувала. Сепак, аналитичарите предупредуваат дека и делумни ограничувања би можеле да ја вратат ценовната предност што компании како Coinbase веќе ја искористија откако префрлија дел од своите оперативни трошоци кон поевтини кинески модели, намалувајќи ги трошоците за вештачка интелигенција за околу половина.

Расколот во Силиконската долина веројатно нема наскоро да се затвори. Од една страна се најголемите лаборатории, кои сакаат построга контрола врз она што доаѓа од Кина. Од друга страна се стотиците помали компании, чиј опстанок зависи токму од слободниот пристап до таа иста технологија. Додека Вашингтон одлучува, Пекинг веќе го промовира својот пристап кон поевтина и отворена вештачка интелигенција низ остатокот од светот.