Милијардерот и најбогат човек на светот, Илон Маск, ненадејно ја лансира бета-верзијата на Grokipedia – платформа што се позиционира како директен конкурент на Википедија. Оваа нова енциклопедија, напојувана од напредниот AI модел Grok, е наменета да биде “максимално барачка на вистина” и да ги елиминира она што Маск го нарекува “левичарски bias” во постоечките онлајн извори на знаење. Лансирањето дојде само неколку недели по објавата на Маск на Х, каде што тој ја најави платформата како “огромно подобрување” во однос на Википедија.
Според официјалните најави, Grokipedia V0.1 е рана бета-верзија што содржи околу 885.000 AI-генерирани статии, фокусирани на реално-временска ажурираност и намалена цензура. Маск, познат по своите провокативни изјави, тврди дека платформата ќе биде отворена за јавноста без ограничувања и ќе бара критични повратни информации од корисниците. “Оваа многу рана верзија е подобра во просек од Википедија, според моето мислење”, напиша Маск во објава на X, додавајќи и хумористичен допир: “Ќе ви понудиме можност да донирате 5 долари за да испратите Grok dick pic до Џими Велс” – основачот на Википедија.
Идејата за Grokipedia: Од критики до реалност
Идејата за Grokipedia не е нова. Маск ја спомна првпат во септември 2025 година, кога реагираше на критиките за пристрасност во Википедија. “Википедија е безнадежно пристрасна. Армија од левичарски активисти одржува биографии и се бори против разумни корекции”, напиша инвеститорот Дејвид Сакс во објава што Маск ја цитираше, додавајќи: “Ние градиме Grokipedia @xAI. Ќе биде огромно подобрување од Википедија. Всушност, тоа е неопходен чекор кон целта на xAI да ја разбере вселената”. Оваа визија се вклопува во пошироката мисија на xAI – компанијата основана од Маск во 2023 година за да создаде AI што “бара вистина” и избегнува политичка коректност, според детали од официјалниот сајт на xAI.
Што нуди Grokipedia: ВИ наспроти човечко уредување
Што точно нуди Grokipedia? За разлика од Википедија, која зависи од волонтери и колективно уредување, Grokipedia е целосно автоматизирана преку Grok – ВИ моделот на xAI лансиран во ноември 2023 година. Grok е дизајниран да биде “трагач по вистината” и “политички неутрален”, инспириран од “Автостоперот низ галаксијата” на Даглас Адамс, со саркастичен тон што Маск го смета за предност.
Платформата ветува реално-временски ажурирања базирани на податоци од X, веб-пребарувања и интерни модели, без “цензура” што, според Маск, ја надминува Википедија. На пример, статиите за контроверзни теми како родов идентитет се дефинирани како “бинарни”, што веднаш предизвика реакции за десничарски bias, како што е опишано во анализата на Nieman Lab.
Лансирањето не помина без драма. Според извештаи, бета-верзијата беше објавена вчера, но брзо повлечена поради технички грешки. “Grokipedia е амбициозен обид на Маск да изгради ‘максимално барачка на вистина’ алтернатива на Википедија. Сајтот е ВИ-напојуван и трениран на податоци од X”, пишува Tom’s Guide, додавајќи дека одложувањето е поради “брза итерација” на xAI.
Ова не е прв пат Маск да се судри со Википедија – во минатото, тој ја обвинуваше платформата за “анти-конзервативна пристрасност” и дури организираше кампањи за уредување на статии за себе и своите компании. Сега, со Grokipedia, тој сака да создаде “отворен изворски репозиториум на знаење” што ќе биде достапен за тренирање на AI модели, без ограничувања, според извештајот на Bitcoin.com.
Реакции од заедницата
Реакциите се поделени. Поддржувачите, главно од десничарските кругови, ја слават Grokipedia како “крај на ерата на Википедија”. “Веќе долго време интернетот е преплавен со пристрасни и лажни “факти“. Тоа завршува сега!”, напиша еден корисник на X, додека други ја нарекоа “голема unshackling” – ослободување од “храмовите на лаги”. Од друга страна, критичарите предупредуваат за ризик од нова пристрасност. “Маск лансира десничарски наклонет ривал на Википедија”, тврди Nieman Lab, истакнувајќи дека платформата го цитира веб-сајтот на xAI за да ја промовира “визијата” на Маск за намалена цензура.
Експертите од ВИ заедницата се загрижени дека ВИ-генерираните содржини можат да шират дезинформации доколку не се регулираат правилно. “Ова е голем проблем, особено кога Википедија често се појавува прва во Google и се користи за тренирање на ВИ”, коментира Сакс.
Во поширок контекст, Grokipedia се вклопува во трендот на децентрализирани знаења. Додека Википедија има над 6 милиони статии на англиски, таа е критикувана за контрола од мала група уредувачи. Grokipedia, пак, ветува “децентрализација” преку ВИ, но прашањето е дали Grok – моделот трениран на податоци од X – ќе биде навистина неутрален.
Маск тврди дека платформата ќе биде “најголемиот и најточниот извор на знаење за луѓе и ВИ”, но аналитичарите предупредуваат дека без човечки надзор, ризикот од “халуцинации” (лажни факти од ВИ) е висок.
Лансирањето на платформата доаѓа во време кога Маск се бори на повеќе фронтови: од судири со регулатори за X до развој на Tesla и SpaceX. xAI, со вкупно финансирање од над 6 милијарди долари, сега има тим од стотици инженери посветени на Grok и неговите проширувања. “Grokipedia е филозофски раскол. Тоа е смртта на системот изграден на контрола и раѓањето на систем изграден на доверба”, пишува еден коментатор на X, сугерирајќи дека ова може да го смени начинот на кој ВИ ги учи луѓето.
Засега, бета-верзијата е достапна само за ограничена група корисници, но Маск вети целосно објавување до крајот на 2025 – а во меѓувреме, дебатата за “вистината” во дигиталната ера само што започнува.
Оваа содржина е генерирана со помош на вештачка интелигенција, но е внимателно проверена, уредена и дополнета од уредничкиот тим на IT.mk, со цел да обезбедиме точни, релевантни и квалитетни информации за читателите.
Стани премиум член и доби пристап до сите содржини, специјален попуст на над 2.200 производи во ИТ маркет, верификуван профил и можност за огласување на ИТ Огласник. Плус ќе го поддржиш медиумот кој го градиме цели 16 години!
Доколку веќе имаш премиум членство, најави се тука.
