Во последните месеци, тензиите околу TikTok, популарната платформа за кратки видеа во сопственост на кинеската компанија ByteDance, достигнаа нов врв. Кина јасно ја објави својата “црвена линија” во врска со потенцијалната продажба на апликацијата, особено во контекст на американските барања за отуѓување на нејзините операции во САД.
Оваа политика, која се фокусира на забрана за извоз на клучни технологии како што е алгоритмот за препораки, претставува сериозен предизвик за иднината на TikTok на глобалниот пазар. Според официјални изјави од кинеските власти, експортот на такви технологии е строго регулиран, што го комплицира секој обид за трансакција.
Конфликтот околу TikTok започна уште во 2020 година, кога тогашниот американски претседател Доналд Трамп издаде извршна наредба со која се бараше ByteDance да ги продаде американските операции на TikTok поради наводни ризици за националната безбедност. САД тврдеа дека апликацијата собира податоци од корисниците и ги пренесува на кинеската влада, што може да претставува шпионска закана.
ByteDance ги отфрли овие обвинувања, тврдејќи дека податоците на американските корисници се чуваат на сервери во САД преку партнерство со Oracle. Сепак, притисокот продолжи. Во април 2024 година, Конгресот на САД донесе закон со кој се бара TikTok да се продаде или да се забрани во земјата, со рокови кои беа повеќепати продолжувани, последно до 17 септември 2025 година.
Кинеските барања за САД
Кина реагираше на овие барања со воведување на каталог на технологии кои се забранети или ограничени за извоз. Овој каталог експлицитно го вклучува алгоритмот за кратки видеа, познат како “For You” алгоритам, кој е срцето на TikTok и го прави апликацијата толку заразна.
Овој алгоритам користи вештачка интелигенција за да ги персонализира содржините врз основа на однесувањето на корисниците, што го прави еден од највредните технолошки активи на ByteDance. Кинеските власти го сметаат за “јадрена технологија” и не дозволуваат нејзино пренесување надвор од земјата без строга контрола. Оваа “црвена линија” е објавена преку државни медиуми како China Daily, кои ја опишуваат како неопходна мерка за заштита на националните интереси.
Неодамнешните развои покажуваат дека TikTok се обидува да најде начин да го заобиколи овој проблем. Според извори, компанијата работи на креирање на посебна верзија на алгоритмот само за американскиот пазар, која би била “клон” на оригиналот.
Ова беше објавено во мај 2024 година од Reuters, а во јули истата година The Information извести дека TikTok планира да лансира нова апликација за САД во септември. Сепак, правните и технолошките аспекти на ова решение се неизвесни. Не е јасно дали кинеската влада ќе го одобри овој “клон”, бидејќи тој се базира на забранетата технологија. Ако не се одобри, TikTok може да се најде во ситуација каде што нема да може да го користи својот клучен алгоритам, што би го направило апликацијата помалку атрактивна за корисниците.
Економски и социјални импликации
Импликациите од оваа “црвена линија” се далекусежни. Во САД, TikTok има над 170 милиони корисници и поддржува милиони бизниси и креатори на содржини. Економскиот ефект од потенцијална забрана би бил огромен, со проценки дека апликацијата придонесува за 7,5 милиони бизниси и 28 милиони работни места. Од друга страна, кинеската позиција ја зајакнува контролата врз технолошките иновации, што е дел од пошироката стратегија за заштита на интелектуалната сопственост и националната безбедност.
Ова доведе до интересни феномени, како што е миграцијата на “TikTok бегалци” кон кинеската платформа Xiaohongshu, позната како RedNote во Западот. Над половина милион корисници се преселија на оваа апликација во јануари 2025 година, барајќи алтернатива пред потенцијалната забрана. Експертите предупредуваат дека RedNote, исто како и TikTok, е подложна на кинески регулации за податоци и алгоритми, што може да претставува слични ризици за приватноста.
Според Newsweek, оваа платформа вклучува цензура и модерација на содржини, особено на англиски јазик, што ги изненади новите корисници од САД. Кинеските корисници, пак, ги пречекаа Американците со мешавина од ентузијазам и скептицизам, нудејќи помош за преводи, но и потсетувајќи на “големиот ѕид” на цензурата.
Геополитички контекст
Овој спор ја илустрира геополитичката тензија меѓу САД и Кина во технолошкиот сектор. Додека САД ја обвинуваат Кина за шпионажа преку апликации како TikTok, Huawei и DJI, кинеските медиуми ја критикуваат американската хипокризија. На пример, Белата куќа неодамна отвори официјален профил на TikTok, кој брзо собра над 73.000 следбеници, што според China Daily го демантира тврдењето за безбедносна закана. Ова доведе до продолжувања на роковите за забрана, што покажува дека дури и американската администрација ја признава вредноста на платформата.
Ако ByteDance не најде начин да го задоволи кинеското “црвена линија”, TikTok може да се соочи со драстични промени. Можно е продолжување на роковите од страна на претседателот Трамп, или пак “козметичка” продажба која ќе ја задржи кинеската контрола. Алтернативно, апликацијата може да се трансформира без својот клучен алгоритам, што би го намалило нејзиниот шарм. За корисниците, ова значи неизвесност: дали TikTok ќе остане ист, или ќе мора да се преселат на алтернативи како RedNote или други платформи.
Оваа содржина е генерирана со помош на вештачка интелигенција, но е внимателно проверена, уредена и дополнета од уредничкиот тим на IT.mk, со цел да обезбедиме точни, релевантни и квалитетни информации за читателите.
Стани премиум член и доби пристап до сите содржини, специјален попуст на над 2.200 производи во ИТ маркет, верификуван профил и можност за огласување на ИТ Огласник. Плус ќе го поддржиш медиумот кој го градиме цели 16 години!
Доколку веќе имаш премиум членство, најави се тука.
