Додека глобалните технолошки гиганти како OpenAI, Google и Meta се тркаат за превласт на пазарот на вештачка интелигенција (AI), една земја во нашиот соседство реши дека не сака да биде само нем набљудувач. Србија стратешки се позиционира како регионален лидер во областа на вештачката интелигенција, развивајќи сопствени јазични модели и инфраструктура што треба да ја гарантира нејзината дигитална независност.
Клучот е во податоците: Како се гради српскиот LLM?
Најголемиот предизвик за помалите јазици, како што се српскиот или македонскиот, е фактот што глобалните модели често „халуцинираат“ или прават граматички грешки бидејќи се тренирани на недоволно количество квалитетни податоци. Затоа, Србија го започна развојот на својот прв голем јазичен модел (LLM).
Овој проект не е само академска вежба. Тој се потпира на масивни бази на податоци од државните архиви, медиумите и образовните институции. Целта е да се создаде систем кој не само што совршено го разбира српскиот јазик, туку ги познава и локалните правни норми, административни процедури и културен контекст.
Суперкомпјутерот како ’рбет на проектот
Развојот на вештачка интелигенција бара огромна процесорска моќ. Србија е една од ретките земји во регионот која веќе располага со свој државен Суперкомпјутер, лоциран во Државниот центар за податоци во Крагуевац. Оваа NVIDIA платформа овозможува брзо процесирање на податоци и тренирање на комплексни алгоритми кои претходно беа можни само во големите светски центри.
Инвестициите не застануваат тука. Најавено е проширување на капацитетите со нови платформи кои ќе бидат достапни не само за државните институции, туку и за стартап заедницата и научните институти.
Етички рамки и правна регулатива
Србија стана првата земја во Југоисточна Европа која усвои Стратегија за развој на вештачка интелигенција уште во 2019 година. Оваа рамка предвидува етичка употреба на технологијата, со посебен фокус на заштитата на приватноста на граѓаните.
Дополнително, формиран е Институтот за вештачка интелигенција на Србија, кој служи како „hub“ за млади истражувачи и инженери кои се враќаат од странство за да работат на домашни проекти. Ова е директен одговор на „одливот на мозоци“, нудејќи им на професионалците услови за работа слични на оние во Силиконската долина.
Примена во реалниот сектор
Моделот што го развива Србија нема да биде само играчка за четување. Примарната цел е негова имплементација во:
- Јавната администрација: Автоматизација на бирократските процеси и одговори на прашања од граѓаните.
- Здравството: Анализа на медицински податоци за побрзо дијагностицирање.
- Економијата: Помош за малите и средните претпријатија во оптимизација на нивното работење.
Со овој чекор, Србија јасно става до знаење дека иднината на вештачката интелигенција не смее да биде монопол на неколку компании од САД или Кина. Дигиталната сувереност станува прашање на национален интерес.
Оваа содржина е генерирана со помош на вештачка интелигенција, но е внимателно проверена, уредена и дополнета од уредничкиот тим на IT.mk, со цел да обезбедиме точни, релевантни информации за читателите.
Стани премиум член и доби пристап до сите содржини, специјален попуст на над 2.200 производи во ИТ маркет, верификуван профил и можност за огласување на ИТ Огласник. Плус ќе го поддржиш медиумот кој го градиме цели 16 години!
Доколку веќе имаш премиум членство, најави се тука.
