По неколкугодишно интегрирање во структурата на Porsche eBike Performance (PEP), што настана откако германскиот гигант во ноември 2021 година го купи мнозинскиот удел во Greyp Bikes, мајчината компанија донесе одлука целиот бизнис да биде ставен под клуч. Затворањето на операциите во Отобрун (Германија) и Загреб ќе погоди околу 360 луѓе, додека пошироката стратешка реорганизација на Porsche опфаќа околу 500 работни места низ повеќе компании.
Што точно се случува со Greyp
Според податоците на хрватската Финансиска агенција (ФИНА), кои ги наведува Netokracija, PEP заклучно со последниот ден на 2024 година имаше вработено 132 луѓе во Хрватска. Сите тие, според медиумските извештаи, во наредните шест месеци ќе останат без работа.
Извор: Većernji List
Greyp Bikes како бренд практично беше изгасен уште во 2023 година, но компанијата продолжи да работи во рамките на Porsche eBike Performance. Сега и тоа поглавје завршува. Истовремено, Porsche се ослободува и од Cellforce Group, како и од Cetitec, компанијата која во 2019 година го преземаше чакоечкиот Cutting Edge Technologies основан од Бојан Колманиќ. Cetitec покрај 60 вработени во Германија имаше околу 30 луѓе и во Хрватска.
Иронијата е дополнително впечатлива со оглед на тоа што уште во март минатата година PEP најави дека на почетокот на 2026 година планира да отвори погон за производство на батерии во Света Недеља, кај Загреб. Денеска приказната звучи целосно поинаку.
Зошто Porsche не го продаде бизнисот?
Прашањето кое логично се наметнува е зошто иновативната технологија на која се работеше со години не беше понудена на пазарот. Бранко Крањчевиќ, маркетинг менаџер во Bright Entertainment Group и поранешен маркетинг менаџер во Porsche eBikes Performance, во разговор за Netokracija е недвосмислен:
„Од перспектива на Porsche AG и менаџментот во Штутгарт, гаснењето беше апсолутно најдобрата опција”, изјави Крањчевиќ.
Тој објаснува дека кога оперативната добивка на групацијата ќе падне за повеќе од 92 проценти, а поврат на продажбата ќе се сведе на едвај 1,1 процент, компанијата е принудена да ја брани својата основа. „Морате да го отсечете она што во финансиските рамки претставува товар и да го браните основниот бренд. Можеби звучи грубо, но без оглед на талентот и развиената технологија, PEP за Porsche AG беше исклучиво скап R&D трошковен центар кој групацијата во криза повеќе не можеше да си го дозволи“, истакна тој.
Дополнително, Крањчевиќ ја разоткрива тешката економија на евентуална продажба. „Никој не купува R&D лабораторија која нема готов, масовно профитабилен производ”, објаснува тој, додавајќи дека секое продолжување на оперативната дејност значеше барање нови милиони за финансирање.
Прашањето е и кому воопшто можеле да го продадат бизнисот. Bosch и Shimano веќе имаат свои системи и економија на обем. Кинеските гиганти располагаат со сопствени решенија и драматично пониски трошоци. Купувачот, како што објаснува Крањчевиќ, не само што би морал да плати за технологијата, туку и да инвестира десетици милиони евра дополнително во маркетинг, дистрибуција и фабрики.
Колапсот на пазарот за е-велосипеди
Приказната за падот на PEP не може да се раздвои од колапсот на глобалниот пазар на електрични велосипеди. Во моментот кога Porsche во ноември 2021 го купи мнозинскиот удел во Greyp, пазарот се проценуваше на 35 до 40 милијарди долари со проектиран годишен раст од 10 до 14 проценти.
Тоа беше времето на пандемискиот бум, кога луѓето избегнуваа јавен превоз, барањето за надворешни активности експлодираше, а аналитичарите проценуваа дека пазарот без проблем ќе ги пробие 70 до 80 милијарди долари до 2026 или 2027 година.
Како што објаснува Крањчевиќ, ситуацијата денес е драматично поинаква:
„Денеска, во првата половина на 2026 година, глобалниот пазар на е-велосипеди номинално е поголем (се движи околу 55 до 60 милијарди долари), но внатрешната динамика на индустријата е во целосен распад. Стапката на раст драматично се забави на пореални 4 до 7 проценти, во зависност од регионот, што целосно ја промени сметката на исплатливоста на развојот во Хрватска.”
Резултатот од овој колапс беше класичен „bullwhip” ефект. Производителите во 2022 и 2023 година нарачуваа компоненти без заштеда, плашејќи се од недостиг. Кога потребите во 2024 и 2025 година се нормализираа, складиштата низ Европа останаа преполни со непродадени велосипеди, што го предизвика бранот на брутални попусти и преполовени маржи.
Историскиот контекст: од гаражата на Римац до глобалното внимание
Greyp Bikes има посебно место во историјата на регионалните стартапи. Компанијата што произлезе од визијата на Мате Римац и развојниот талент на Звонимир Сучиќ, кој уште во 2001 година почна да гради електрични велосипеди како хоби во својата гаража, направи и пробив со собирање инвестиција преку blockchain, како еден од ретките примери на Equity Token Offering (ETO) во овие краишта.
Над илјада инвеститори преку платформата Neufund го поддржаа Greyp со 1,4 милиони евра. Сепак, со преземањето во 2021 година, Porsche ги истисна малите инвеститори, на кои според податоците на Neufund во расчистувањето на сопственичките удели им беа исплатени 1,6 милиони евра.
Веста за гаснењето на PEP доаѓа во период во кој Porsche неодамна објави и излез од Bugatti-Rimac, со договор вреден над милијарда долари.
Постои ли можност за нов почеток?
Прашањето што останува е дали отпуштените хрватски инженери би можеле да направат свој потфат. Крањчевиќ е и тука многу јасен.
„Влез во самостоен хардверски потфат без огромен капитал претставува економско и финансиско самоубиство за потенцијалните соосновачи”, истакнува тој.
Дури и самиот Мате Римац, според него, веќе не би можел да кофинансира ваков проект, и покрај добрата волја и сентименталноста кон брендот кој никна во рамките на Rimac Automobili.
Поранешниот маркетинг менаџер на PEP заклучува дека на работната сила, без силни инвеститори, би имало смисла да покрене бизниси исклучиво во доменот на инженерскиот консалтинг и B2B услуги за други индустрии, никако во обид за повторно градење на сопствен е-bike бренд.
Поразот на оваа технолошка приказна е потсетник за нешто што секој технолошки претприемач во регионот треба да го има на ум: брилијантната инженерија и иновациите се само половина од равенката. Без длабоки џебови, силна дистрибуција и многу години на финансиска издржливост, дури и најдобрите технолошки производи можат да завршат како жртва на пазарни циклуси и стратешки одлуки донесени во далечни конференциски сали.
Оваа содржина е генерирана со помош на вештачка интелигенција, но е внимателно проверена, уредена и дополнета од уредничкиот тим на IT.mk, со цел да обезбедиме точни, релевантни и квалитетни информации за читателите.
Стани премиум член и доби пристап до сите содржини, специјален попуст на над 2.200 производи во ИТ маркет, верификуван профил и можност за огласување на ИТ Огласник. Плус ќе го поддржиш медиумот кој го градиме цели 16 години!
Доколку веќе имаш премиум членство, најави се тука.
It’s really unfortunate to see Greyp shutting down and leaving so many talented Croatian engineers without jobs. This situation highlights a broader issue in the tech and gaming industry: the volatility of startups and how quickly things can change. Companies often rely on innovative talent, but when the backing wavers or priorities shift—like in this case with Porsche—it leaves a lot of skilled individuals in limbo. I wonder what paths these engineers might take next? Perhaps some could start their own projects! It’s a tough time, but it could also lead to new game ideas popping up if they harness that creativity. Check out Block Blast Free for more inspiration on emerging trends!