Додека јавната дебата за вештачката интелигенција најчесто се врти околу програмерите, дизајнерите и креативните професии, најновите истражувања покажуваат дека вистинската трансформација се случува на едно многу потивко место. Најизложени на промените не се технолошките ѕвезди, туку милиони административни работници, службеници, аналитичари, асистенти и луѓе чии работни денови се исполнети со обработка на информации.
Парадоксално, токму професиите што долго време се сметаа за „безбедни“ од автоматизација денес се наоѓаат на првата линија на новата технолошка револуција.
ВИ не ги заменува професиите, туку задачите
Една од најважните лекции од најновите анализи е дека вештачката интелигенција не ги елиминира целосно работните места. Наместо тоа, таа презема конкретни задачи што досега биле дел од секојдневната работа на луѓето.
Според истражувањето „Generative AI and Jobs: A 2025 Update“ на International Labour Organization (ILO), околу една четвртина од сите работни места во светот се потенцијално изложени на влијанието на генеративната ВИ, но во најголем дел станува збор за трансформација, а не за целосно исчезнување на професиите.
Тоа значи дека административен асистент можеби нема да биде заменет, но повеќе нема рачно да составува извештаи, да обработува документи или да креира стандардни презентации. Финансиски аналитичар ќе продолжи да носи одлуки, но голем дел од подготовката на податоците ќе ја завршува АI систем.
„Невидливите“ канцелариски професии се најранливи
Истражувачите издвојуваат една група работници како особено изложена: административните и канцелариските професии. Тоа се луѓето кои работат со табели, фактури, бази на податоци, е-пошта, договори и документација.
Овие задачи се структурирани, повторливи и засновани на обработка на текст и информации, што ги прави идеални за современите големи јазични модели. Според анализата „Generative AI and Jobs: A Refined Global Index of Occupational Exposure“, објавена од ILO, токму административните занимања имаат највисок степен на потенцијална автоматизација.
Ова е значајна промена во споредба со претходните технолошки бранови. Индустриската автоматизација најмногу ги погоди фабриките и производствените линии. Денешната ВИ револуција, пак, најсилно влијае врз работниците зад компјутерските екрани.
Еден од помалку дискутираните аспекти е влијанието врз младите луѓе кои штотуку влегуваат на пазарот на труд. Многу почетни позиции, особено во маркетинг, правни услуги, финансии, човечки ресурси и новинарство, традиционално вклучуваат задачи како истражување, сумирање документи или подготовка на основни анализи.
Токму тие активности денес можат да бидат извршени за неколку секунди со помош на ВИ алатки.
Научниот труд „Generative AI and the Reorganization of Labor Demand“, објавен на платформата arXiv, укажува дека компаниите не само што ги автоматизираат задачите, туку и го редизајнираат начинот на кој ги организираат работните места. Наместо да вработат повеќе почетници, тие очекуваат помал број луѓе да работат со поддршка од ВИ системи.
Ова отвора прашање како идните генерации ќе стекнуваат искуство ако дел од „почетничките“ задачи веќе не ги извршуваат луѓе.
Дали програмерите треба да се грижат?
Иако често се зборува дека ВИ ќе ги замени програмерите, реалноста засега изгледа поинаку. Голем дел од развивачите веќе користат алатки за автоматско генерирање код како асистенти, а не како замена.
Всушност, анализата „Advancing AI Capabilities and Evolving Labor Outcomes“, исто така објавена на arXiv, покажува дека физичките и теренските професии, како техничари, електричари, градежни работници или сервисери, моментално се помалку изложени на влијанието на генеративната ВИ отколку канцелариските работници. Причината е едноставна: моделите одлично работат со текст и податоци, но далеку потешко функционираат во комплексниот физички свет.
Сè поголем број експерти предупредуваат дека главната последица од ВИ нема да биде масовно исчезнување на работни места, туку постепен притисок врз платите и вредноста на одредени вештини.
Ако една задача што порано барала специјализирано знаење денес може да се заврши со неколку добро формулирани инструкции до ВИ модел, тогаш природно се намалува бариерата за влез во професијата. Тоа може да доведе до поголема конкуренција и до намалување на цената на одредени интелектуални услуги.
Овој тренд е забележан и во анализата на Business Insider, каде што експерти за економија и труд предупредуваат дека генеративната ВИ има потенцијал повеќе да влијае врз вредноста на работата отколку врз бројот на работни места.
За многумина, ова ќе значи дека повеќе нема да биде доволно само да се поседува техничко знаење. Вредноста ќе се префрли кон критичкото размислување, креативноста, комуникацијата и способноста за носење одлуки во ситуации каде што ВИ може да помогне, но не и целосно да ја преземе контролата.
Победници ќе бидат оние што ќе научат да работат со ВИ
Можеби најважниот заклучок од истражувањата е дека иднината не е поделена на луѓе и машини, туку на луѓе кои знаат да користат ВИ и оние кои не знаат.
Како што наведува и ILO во својата најнова глобална анализа, генеративната вештачка интелигенција најверојатно ќе ги трансформира работните места, наместо целосно да ги замени. Тоа значи дека идните вработени ќе мора да ги комбинираат традиционалните вештини со способноста ефективно да соработуваат со интелигентни дигитални алатки.
Историјата покажува дека новите технологии ретко ги елиминираат сите работни места. Наместо тоа, тие создаваат нови професии и ја менуваат содржината на постојните. Прашањето повеќе не е дали вештачката интелигенција ќе стане дел од секојдневната работа, туку колку брзо работниците, компаниите и образовните системи ќе успеат да се прилагодат.
А „невидливите работници“ од канцелариите, архивите и административните сектори, оние што ретко се во центарот на технолошките приказни, можеби ќе бидат првите што ќе почувствуваат како изгледа оваа нова ера. И токму затоа, додека вниманието е насочено кон програмерите и инженерите, вистинската битка за иднината на работата можеби веќе се води во канцелариите, зад табелите и документите што ВИ сè подобро учи да ги разбира.
Оваа содржина е генерирана со помош на вештачка интелигенција, но е внимателно проверена, уредена и дополнета од уредничкиот тим на IT.mk, со цел да обезбедиме точни, релевантни и квалитетни информации за читателите.
Стани премиум член и доби пристап до сите содржини, специјален попуст на над 2.200 производи во ИТ маркет, верификуван профил и можност за огласување на ИТ Огласник. Плус ќе го поддржиш медиумот кој го градиме цели 16 години!
Доколку веќе имаш премиум членство, најави се тука.
