Во последната година, американската технолошка компанија Палантир се позиционира како клучен играч во владината машинерија за следење и контрола. Основана во 2003 година од претприемачите и инвеститори Питер Тил и Алекс Карп, компанијата првично се фокусираше на разузнавање и одбрана, користејќи ги своите алатки за анализа на терористички мрежи по нападите од 11 септември 2001-та година.
Денес, Палантир е незаменлив партнер на Агенцијата за имиграција и царинска контрола (ICE), помагајќи во идентификација, следење и депортација на илјадници имигранти. Ова партнерство, кое се засили во последните години, предизвикува бура од критики од активисти за човекови права, кои го обвинуваат Палантир дека ја олеснува оваа “војна против имигрантите”.
Според неколку неодамнешни извештаи Палантир не само што обезбедува софтвер за ICE, туку и ја обликува целата стратегија за спроведување на имиграциските закони. Во време кога администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп ветува масовни депортации, вредноста на овие договори достигна десетици милиони долари, а новите алатки ветуваат уште поголема ефикасност. Но, зад фасадата на “технолошка иновација” се кријат сериозни прашања за приватноста, човековите права и етичкото користење на податоците.
Од сојузник на ЦИА до надгледување на границите
Палантир започна како стартап со силни врски во разузнавачката заедница. Името е инспирирано од “Господар на прстените” на Толкиен, каде што палантирите се видливи камења што овозможуваат далечинско набљудување. Компанијата ги доби првите инвестиции од ЦИА преку фондот In-Q-Tel, а брзо се прошири во одбранбениот сектор. До 2011 година, Палантир склучи прв договор со ICE, вреден околу еден милион долари, за да развие систем за управување со случаи на истраги.
Овој почеток беше скромен, фокусиран на анализа на податоци за криминални мрежи. Сепак, со текот на времето, улогата на Палантир се прошири. Во 2014 година, тие го воведоа Investigative Case Management (ICM) системот, кој овозможува агенти на ICE да пребаруваат низ стотици категории на податоци: од земја на потекло, физички карактеристики како боја на коса или тетоважи, па сè до податоци од камери за регистрирање на регистри (license plate readers). Оваа алатка, според владини проценки од 2016 година, овозможува детално профилирање на поединци без јасни граници за заштита на приватноста.
Преминот кон поширока улога во депортациите се случи во периодот 2017-2021 година, за време на првиот мандат на Трамп. Тогаш, ICE почна да го користи Палантир за следење на “само-депортации” и приоритетни цели, како членови на банди MS-13 или Tren de Aragua. Документи откриени од The Guardian покажуваат дека агенти на ICE користеле апликации како Falcon (до 2022 година) за следење во реално време на локации преку GPS, мобилни кули и податоци од социјални мрежи. На пример, за време на Super Bowl натпреварот во Атланта во 2019 година, десетици агенти користеле овие алатки за теренски интервјуа и скенирање на регистри, со обука од вработени во Палантир на лице место.
ImmigrationOS како ново оружје
Клучниот пресврт дојде во април 2025 година, кога ICE додели 30 милиони долари договор на Палантир за развој на прототип на платформата наречена ImmigrationOS. Овој систем, надграден од постоечки договор од 2022 година вреден 17 милиони долари, треба да обезбеди “видливост во реално време” за само-депортации и да ги забрза депортациите. Прототипот е закажан за септември 2025 година, а целосната имплементација ќе трае до 2027 година.
ImmigrationOS има три главни функции: “Targeting and Enforcement Prioritization” за селекција на цели (фокус на насилни криминалци и пречекорени визи), “Self-Deportation Tracking” за мониторинг на доброволни заминувања и “Immigration Lifecycle Process” за оптимизација на логистиката на депортации. ICE тврди дека Палантир е единствениот добавувач способен да го испорача овој систем за помалку од шест месеци, благодарение на децениското искуство.
Овој договор се совпаѓа со политиките на Трамп за масовни депортации. Администрацијата бара илјадници имигранти да се само-депортираат, вклучително и укинување на привремена пара за над 500.000 луѓе од програмите CHNV. Веќе се депортирани 238 лица во “мега затвор” во Ел Салвадор без соодветна постапка, а тактики како обележување на имигранти како “починати” во социјалните записи или испраќање на мејлови за само-депортација – дури и до американски граѓани – станаа реалност. Федерален судија неодамна го блокираше дел од овие мерки, но администрацијата ги критикуваше тие одлуки.
Според Axios, Палантир го проширува своето влијанието преку овие алатки, интегрирајќи податоци од федерални и приватни извори како SEVIS (со 4,9 милиони записи за не-имигранти), EID и гранични бази од CBP.
Од разделување на семејства до шпионирање
Партнерството помеѓу американските власти и Палантир не поминува без отпор. Активисти од No Tech For ICE го обвинуваат Палантир дека овозможува злоупотреби на човекови права, вклучително разделување на семејства, враќање на баратели на азил во Мексико и затворање на деца во кампови. Кампањата бара Палантир да ги раскине сите договори со ICE, нагласувајќи дека технологијата овозможува масовно следење што доведува до нечовечки третмани.
Amnesty International предупредува дека алатките на Палантир и слични компании создаваат ризици за активисти, вклучително следење на про-палестински демонстранти и мигранти. Во 2025 година, ICE додели 30 милиони долари за следење на “само-депортации” и приоритетни случаи, особено за пречекорени визи.
Критичарки како Џасинта Гонзалес од MediaJustice и Хана Лукал од Just Futures Law ја нарекуваат Палантир “корпоративен столб” на ICE. Тие истакнуваат дека системите овозможуваат градење на мрежи од податоци за мониторирање на врски, разговори и активности, што може да го задуши организирањето. Под Трамп, ризикот се зголемува со потенцијален пристап до IRS даноци и алатки за препознавање на лице.
Документи од The Guardian откриваат дека овие алатки се користат преку партии, од Демократите до Републиканците, за истраги и депортации. На пример, во 2018 година, алатките помогнале во разбивање банда во Њујорк преку мапирање на структури и локации.
Со враќањето на Трамп, Палантир може да добие уште поголема улога. Компанијата, чиј соосновач Питер Тил е близок со Трамп, веќе профитира од ветувањата за “масовни депортации”. Но, прашањата за приватноста остануваат: дали овие алатки ќе се прошират и на американски граѓани? Федерални судови веќе интервенираат, но битката продолжува.
Оваа содржина е генерирана со помош на вештачка интелигенција, но е внимателно проверена, уредена и дополнета од уредничкиот тим на IT.mk, со цел да обезбедиме точни, релевантни и квалитетни информации за читателите.
Стани премиум член и доби пристап до сите содржини, специјален попуст на над 2.200 производи во ИТ маркет, верификуван профил и можност за огласување на ИТ Огласник. Плус ќе го поддржиш медиумот кој го градиме цели 16 години!
Доколку веќе имаш премиум членство, најави се тука.
