Албанија сака да користи вештачка интелигенција за да се справи со еден од своите најголеми проблеми: корупцијата. Албанскиот премиер Еди Рама неодамна предложи ВИ да се користи за зголемување на транспарентноста и борба против корупцијата, со што земјата би можела да го забрза својот пат кон членство во ЕУ.
Министерство предводено од ВИ
Рама, познат по своите иновативни идеи, минатиот месец изјави дека ВИ би можел да стане најефикасниот член на албанската влада. Тој дури предложи создавање на министерство целосно управувано од ВИ, со што би се елиминирале непотизмот и конфликти на интереси.
Според него, локалните софтверски компании би можеле да креираат ВИ модели способни да водат министерства, па дури и целата влада. Ова не е само хипотеза бидејќи Албанија веќе користи ВИ во јавни набавки, мониторинг на даноци и царини, како и во околината, каде дронови и сателитски системи детектираат нелегални градби и плантажи со канабис.
Плановите се прошируваат и на други области. ВИ би се користела за сообраќајна контрола преку технологија за препознавање на лица, која би испраќала предупредувања и казни директно на мобилните уреди на возачите. Земјата, која има една од највисоките стапки на фатални сообраќајни несреќи во Европа, се надева дека ова ќе го намали бројот на жртви предизвикани од прекумерна брзина. Исто така, се планира примена на ВИ во здравството, образованието и дигиталната идентификација на граѓаните.
Еден од главните фокуси е забрзувањето на процесот за членство во ЕУ. Албанија започна формални преговори во 2022 година и сега користи ВИ за преведување и споредување на над 250.000 страници од ЕУ законите и регулативите.
Рама, кој победи на избори со ветување за ЕУ членство до 2030 година, тврди дека ВИ ќе го скрати процесот за пет години во споредба со Хрватска. Ова е првпат ВИ да се користи во процесот на ЕУ пристапување, и Албанија соработува со Мира Мурати, поранешна CTO на OpenAI, која е родена во Албанија.
Корупција во сите сегменти од општеството
Албанија долго време се бори со корупција во сите сегменти на општеството, вклучително и политиката. Владејачката Социјалистичка партија на Рама се соочува со скандали, додека опозициските лидери како Сали Бериша и Илир Мета се соочуваат со судења за корупција.
Според индексот за перцепција на корупцијата на Transparency International за 2024 година, Албанија е рангирана на 80-то место од 180 земји, со резултат од 42 поени. Ова е подобрување, но сепак покажува дека корупцијата е длабоко вкоренета, особено во јавните набавки каде 80% од буџетот се троши, а третина од договорите се доделуваат без конкуренција.
Специјалната структура против корупција и организиран криминал (SPAK) има зголемена довербата со прогон на високи официјали, вклучително министри, пратеници и градоначалници. Сепак, експертите велат дека ВИ нема да биде чудо ако не се решат корените на проблемот.
Опозицијата е скептична, барајќи јавни консултации, транспарентност за трошоците и кој ги програмира алгоритмите, предупредувајќи дека ако корумпираните актери ги креираат овие ВИ системи, тогаш тоа само ќе ја зацементира постоечката корупција.
Експертите како Оркидеја Џаферај од Центарот за наука и иновации за развој во Тирана, истакнуваат предности како автоматизација и анализа во реално време за детекција на измами, но предупредуваат за ризици од сајбер безбедност, приватност на податоци и предрасуди во податоците. Таа препорачува пилот проекти пред големи имплементации. Политички аналитичари како Африм Красниќи од Албанскиот институт за политички студии сметаат дека ова е алиби за корумпирани официјали, кои би ја префрлиле вината на „машината“.
Геронд Тачи, локален ВИ експерт, вели дека имплементацијата бара планирање, правни прилагодувања и мерки за опоравување од катастрофи, но дека адаптацијата е неизбежна. Албанија веќе има успех со порталот e-Albania, кој обработува 49 милиони трансакции и заштедува над 600 милиони евра.
Оваа содржина е генерирана со помош на вештачка интелигенција, но е внимателно проверена, уредена и дополнета од уредничкиот тим на IT.mk, со цел да обезбедиме точни, релевантни и квалитетни информации за читателите.
