Во последните месеци, американската индустрија за вештачка интелигенција се соочува со предизвик што допрва почнува да се согледува во целосни размери. Наместо затворени, скапи модели достапни само преку претплата, кинеските технолошки компании масовно објавуваат отворени модели, чии тежини (weights) секој може бесплатно да ги преземе, прилагоди и користи. Тоа веќе почнува да го менува начинот на кој светот пристапува кон вештачката интелигенција.
Пресвртницата се случи во јануари 2025 година, кога стартапот DeepSeek неочекувано објави модел кој по перформанси конкурира на американските лидери, но со драстично пониска цена на развој. Тој настан, кој некои аналитичари го нарекоа „Sputnik момент“ на вештачката интелигенција, ги раздрма претпоставките дека само огромни буџети и инфраструктура можат да произведат врвна ВИ технологија.
Оттогаш, отвореното пристапување до модели стана заштитен знак на кинеската ВИ стратегија. Alibaba со својата серија „Qwen“ моделите годинава помина граница од милијарда преземања на платформата Hugging Face, најбрзо од кога било досега за едно семејство модели, а во одреден момент застапуваше повеќе од половина од сите преземања на отворени модели во светот.
Бројките зборуваат сами за себе
Влијанието не е само симболично, туку веќе мерливо во индустриски рамки. Според анализа на Brave New Coin, уделот на кинеските провајдери во сообраќајот на токени преку платформата OpenRouter, еден од најголемите пазари за пристап до ВИ модели, скокна над 45 отсто во април оваа година, наспроти помалку од два отсто пред само дванаесет месеци.
Дополнителен удар за американските компании дојде со дебитирањето на моделот Kimi K3 од старапот Moonshot AI, кој според извештајот на Axios, успеа да ги надмине неколку значајни benchmark-тестови и на платформата OpenRouter кинеските модели денес ги окупираат сите пет први места по неделна употреба на токени, вклучувајќи и модели на Tencent, Xiaomi, DeepSeek, MiniMax и Z.ai.
Ваквиот развој на настаните предизвика видлива вознемиреност меѓу американските лидери во индустријата. Според извештај на DNYUZ, Дин Бол, поранешен советник за ВИ на претседателот Доналд Трамп, а денес шеф на стратегија во OpenAI, изразил јавно изненадување што кинеската држава дозволува објавување толку способни модели со отворен код, предупредувајќи дека тоа може да доведе до она што тој го нарече „ВИ комунизам“.
Бол дури сугерирал дека администрацијата на Трамп би можела да создаде регулаторна несигурност околу употребата на кинеските отворени модели, со цел американските компании да ги избегнуваат. Оваа изјава дополнително ја продлабочи поделбата меѓу американските AI-лидери, некои од кои веруваат дека затворениот модел на монетизација на компании како OpenAI и Anthropic всушност се обидува да ја задуши конкуренцијата преку регулатива, наместо преку иновација.
Промена во деловната логика на индустријата
Согласно извештај на Washington Post, американските компании, притиснати од растечките трошоци за користење на моделите на OpenAI и Anthropic, веќе почнуваат да преминуваат кон кинески алтернативи, во она што весникот го опишува како значаен пресврт во усвојувањето софтвер од Кина.
Оваа промена ја менува основната економска логика на индустријата. Додека американските лаборатории се потпираат на скапи претплати и затворени системи за да ги оправдаат инвестициите од по неколку стотини милијарди долари, кинеските компании нудат споредливи перформанси речиси бесплатно, покривајќи ги трошоците преку услуги за хостирање и инфраструктура наместо преку лиценци.
Отворениот пристап носи со себе и бенефити надвор од цената, вклучувајќи побрзо отстранување на грешки, поголема разновидност на апликации и поширока база на експертиза која придонесува кон развојот на моделите. Истовремено, извршниот директор на Hugging Face, Клемент Деланг, порано предупреди дека прекумерна концентрација на водечки отворени модели во една земја носи и ризици поврзани со ширење културно влијание преку технологијата.
Она што е сигурно е дека натпреварот во вештачката интелигенција веќе не се води само околу тоа кој ќе изгради најсилен модел, туку и околу тоа кој модел на дистрибуција, отворен наспроти затворен, ќе го определи начинот на кој светот пристапува до оваа технологија во годините што доаѓаат.
Оваа содржина е генерирана со помош на вештачка интелигенција, но е внимателно проверена, уредена и дополнета од уредничкиот тим на IT.mk, со цел да обезбедиме точни, релевантни и квалитетни информации за читателите.
