Во своите рани денови, иницијативата за вештачка интелигенција (ВИ) позната како Project Maven имаше многу скептици во Пентагон. Денес, многу од нив се вистински верници. Ова не е само слоган, туку реалност што ја менува модерната војна. Според ексклузивен извештај објавен на Wired, Project Maven започна како пилот проект за анализа на огромни количини видео снимки од дронови.
Денес, неговата еволуирана верзија, Maven Smart System, се користи во реални американски операции против Иран. Оваа трансформација не се случи преку ноќ, туку беше резултат на напорна работа, внатрешни конфликти и промена во мислењето на врвните воени лидери.
Извор: Palantir
Што всушност претставува Project Maven?
Project Maven официјално започна во 2017 година како Algorithmic Warfare Cross Functional Team. Неговата првобитна цел беше едноставна: да користи компјутерско гледање за да пребарува илјадници часови видео снимки од американските дрон војни. Човечките аналитичари не можеа да се справат со толкавата количина податоци. АИ системот ветуваше брзина и точност. Но, од самиот почеток, проектот се соочи со отпор. Многу високи офицери во Пентагон го сметаа за прескап, преценет и потенцијално опасен.
Скептицизмот не беше само внатрешен. Во 2018 година, над 3.000 вработени во Google ја потпишаа познатата петиција против учеството на компанијата во „бизнисот на војната“. Тие се плашеа дека АИ од Maven еден ден ќе се користи за смртоносно насочување. Google на крајот се повлече од договорот, но тоа не го запре проектот. Наместо тоа, тој продолжи да се развива во тајност.
Сето ова се должи на еден човек – Marine Corps полковникот Дру Кјукор. Опишан како „човек машина“ од неговите колеги, тој го водеше проектот пет години. Се бореше против бирократијата, традиционалните воени процеси и дури и против сопствените шефови. Неговата мотивација беше јасна: смртта на американски војници во минатите војни и стравот од идна војна со Кина која веќе користи ВИ.
Полковникот го гледаше Maven како алатка што ќе го спаси животот на војниците. Но, неговата упорност имаше цена. Внатрешни инспекции и тензии го следеа до пензија. Сепак, Алекс Карп, извршниот директор на Palantir, го нарекува „татко на ВИ насочувањето“. Кјукор стана историска фигура во војна која сè уште не започнала.
Промената на перспективата на Пентагон
Еден од најголемите скептици беше адмиралот Франк Витворт. Како поранешен директор на разузнавањето во SEAL Team 6, тој се грижеше за брзината на процесот на насочување. Во 2022 година, кога ја презеде National Geospatial Intelligence Agency, тој дури размислуваше да го затвори Maven. Сметаше дека проектот чини премногу, дека е преценет и дека ги крши правилата за одговорност.
Но, во септември 2024 година, на приватен настан, двајцата се сретнаа лице в лице. Денес, Витворт јавно го фали Maven како „главната програма“ на неговата агенција. Тој признава дека ВИ го компресира целиот циклус на насочување – од откривање до уништување – на начин што човекот никогаш не можел.
Оваа промена не е случајна. Maven Smart System, развиен од Palantir, интегрира податоци од дронови, сателити и други сензори на една дигитална мапа. Со неколку клика, операторот добива автоматско препознавање на цели, предлози за оружје и потврда за уништување. Во демонстрации, системот покажува тенкови во Украина или можни непријателски активности и ги уништува за секунди.
Реални операции во Иран
Денес, Maven Smart System не е само експеримент, туку е во употреба во американските операции против Иран. Според извештаи, системот помогна во идентификација и приоритизација на илјадници цели, забрзувајќи ги разузнавачките анализи и планирањето. Во 2025 година, Пентагон го зголеми буџетот за проектот на 1,3 милијарди долари до 2029 година. Армијата, воздухопловството, морнарицата и маринците сите го користат. НАТО стана клиент, а Велика Британија потпиша договор вреден околу една милијарда долари.
Авторите на книгата системот го нарекуваат ова „бог на ВИ војната“. ВИ дава омнисциенција (знае сè преку огромни податоци), омнипрезенција (присутен насекаде преку сензори) и омнипотенција (моќ да дејствува брзо и прецизно). Процесот на одлучување за пукање, кој порано траеше долго, сега е најдолгиот дел, а сè останато е автоматизирано.
Сепак, оваа моќ поставува најголемото прашање: Кој или што одлучува за одземање на човечки живот?Критичарите предупредуваат дека брзината може да доведе до грешки и дека одговорноста станува нејасна. Книгата на Katrina Manson, „Project Maven: A Marine Colonel, His Team, and the Dawn of AI Warfare“, детално ги опишува овие дилеми преку интервјуа со над 200 луѓе.
Оваа содржина е генерирана со помош на вештачка интелигенција, но е внимателно проверена, уредена и дополнета од уредничкиот тим на IT.mk, со цел да обезбедиме точни, релевантни и квалитетни информации за читателите.
Стани премиум член и доби пристап до сите содржини, специјален попуст на над 2.200 производи во ИТ маркет, верификуван профил и можност за огласување на ИТ Огласник. Плус ќе го поддржиш медиумот кој го градиме цели 16 години!
Доколку веќе имаш премиум членство, најави се тука.
