Европа официјално влегува во трката за социјалните медиуми со лансирање на W, нова платформа која бара задолжителна идентификација на корисниците и ги складира сите податоци исклучиво на европски сервери. Најавата беше направена на 21 јануари 2026 година на Светскиот економски форум во Давос, Швајцарија, во време кога напнатоста меѓу европските регулатори и американските техногиганти достигнува нови врвови.
Што е W и како функционира?
W е нова социјална медиумска платформа дизајнирана да работи целосно под европско законодавство и инфраструктура, позиционирајќи се како верификувана алтернатива на X (поранешен Twitter). Сите корисници ќе мора да направат идентификација и фото верификација пред да можат да се приклучат на платформата.
За разлика од повеќето социјални мрежи, W не дозволува анонимни профили и автоматизирани ботови, што претставува радикален пристап во борбата против дезинформации. Компанијата е обврзана да складира 100 проценти од корисничките податоци во Европа на сервери во сопственост на европски компании и се заветува да ги почитува законите на ЕУ за заштита на податоци.
Извршната директорка Ана Цајтер објасни дека името на платформата има повеќе значења. Буквата W стои за “We” (Ние), додека двете скриени букви “V” означуваат “Values” (Вредности) и “Verified” (Верификувано). Таа додаде дека фактот што W доаѓа пред X во азбуката е “добредојдено совпаѓање”.
Кој стои зад W?
На чело на проектот е д-р Ана Цајтер, поранешен главен службеник за приватност и потпретседател за вештачка интелигенција и одговорност кон податоците во eBay, која ја напушти компанијата минатиот месец. Цајтер официјално ја најави својата позиција како извршна директорка на W оваа недела на Светскиот економски форум во Давос.
Извор на фотографија: LinkedIn
Швајцарската експертка за приватност има долга кариера во технологијата и заштитата на податоците, поминувајќи повеќе од една деценија во eBay. Таа има докторат по право од Универзитетот во Хамбург и исто така студирала на Универзитетот Стенфорд.
Платформата е поддржана од советодавен одбор кој вклучува поранешни министри и бизнис лидери, примарно од Шведска. W правно ќе биде подружница на “We Don’t Have Time”, медиумска платформа фокусирана на климатски акции.
Временска рамка за лансирање
Развојот на W се одвива постапно. Во февруари 2026 година, платформата ќе објави “бета” верзија која ќе им дозволи на 1.000 посебно именувани експертски корисници да ја тестираат платформата и да дадат препораки за подобрувања.
Во текот на летото, W планира да најави медиумски партнери кои ќе работат со новата платформа, а целосната јавна верзија се очекува да биде лансирана кон крајот на 2026 година. Тимот зад W е распространет низ Европа, со планирани канцеларии во Берлин и Париз.
Технологија против дезинформации
Еден од клучните елементи на W е употребата на вештачка интелигенција за борба против дезинформации. Плановите кои се во разгледување вклучуваат користење на вештачка интелигенција за брза проверка на фотографии и текстуални објави за вистинитост и точност.
ВИ би можел да биде распоредуван и за вкрстена проверка на тврдењата на корисниците, односно дали тие навистина се политичари, медицински професионалци, еколошки експерти или нешто друго. Логиката е дека чесни и човечки, дури и силно мислени или политизирани разговори во просторот на социјалните медиуми ќе функционираат подобро за сите доколку луѓето ги знаат квалификациите и идентитетот на оние кои ги даваат.
Геополитички контекст
Најавата на W доаѓа среде растечки тензии меѓу Соединетите Американски Држави и европските нации. Претседателот Доналд Трамп неодамна откри нов круг на царини на неколку европски земји како одговор на нивниот отпор кон неговите предлози за купување или анексирање на Гренланд.
Американските компании за социјални медиуми долго време ги критикуваа европските регулатори за она што тврдат дека е несправедливо таргетирање и цензура. Европската Унија, од друга страна, тврди дека нејзините строги правила се дизајнирани да ги заштитат корисниците и да обезбедат поголема отчетност од онлајн платформите.
Судирот со X и Илон Маск
Во центарот на споровите е X на Илон Маск. По казна од 120 милиони евра (140 милиони долари) за кршење на барањата за транспарентност според Европскиот закон за дигитални услуги, Маск јавно повика на распаѓање на ЕУ.
X се соочи со критики во последните недели по ширењето на вештачки генерирани експлицитни слики, вклучувајќи дигитално изменети слики на жени и деца, наводно произведени со користење на неговиот чатбот Grok. Овие инциденти додадоа итност на повиците за посилна одговорност на платформите.
Поддршка од Европскиот парламент
Група од 54 членови на Европскиот парламент веруваат дека ЕУ треба да поддржи иницијативи за развој на европски алтернативи на социјалните медиуми на платформи како X. Во заедничко писмо, пратениците тврдат дека европските корисници се заробени на X бидејќи нема реална алтернатива.
“Европската Комисија и националните влади не треба да комуницираат на платформа каде што жените не можат да учествуваат во дебатата без да ризикуваат сексуално насилство базирано на слики“, наведува писмото.
Пратениците од центристичката Европска народна партија (EPP), социјалистичката S&D, либералната Renew, Зелените и Левицата го поддржуваат развојот на европски алтернативи.
Предизвици и критики
Иако идејата за верификувана платформа има своја привлечност, критичарите тврдат дека задолжителната верификација може да обесхрабри информатори, активисти и други кои зависат од анонимноста за заштита. Европските регулатори повеќекратно покажуваа на анонимните и автоматизираните профили како двигатели на координирани дезинформации, особено за време на избори и периоди на геополитички тензии.
Прашањето е дали корисниците ќе бидат подготвени да ја жртвуваат својата анонимност за поголема безбедност и автентичност. За разлика од X, Facebook и други платформи каде што анонимните или псевдонимни профили се дозволени, W бара целосна транспарентност.
Значење за иднината
W влегува на пазарот и како технички производ и како регулаторна изјава, тестирајќи дали моделот кој прво верификува може да привлече корисници додека останува усогласен со европските регулативи. Пристапот има импликации за корисниците кои бараат поголема автентичност онлајн, за јавните институции кои бараат усогласени комуникациски канали и за регулаторите кои проценуваат како изборите во дизајнот можат да го ограничат злоупотребата во широк опсег.
Ана Цајтер предупреди дека системската дезинформација ја нарушува довербата на јавноста и го слаби демократското одлучување. Таа рече дека Европа има потреба од платформа изградена и управувана локално, со човечка верификација, слобода на говорот и приватност во нејзината суштина.
Во својата LinkedIn објава, Цајтер напиша: “Низ Европа и пошироко, системската дезинформација ја нарушува јавната доверба и го слабее демократското одлучување. Многумина го гледаат проблемот. Далеку помалку помагаат да се обликува она што доаѓа натаму.“
Остануваат клучни прашања: Дали корисниците ќе бидат подготвени да ја напуштат анонимноста за посигурна и поавтентична онлајн средина? Дали европската платформа може да конкурира со глобалните гиганти кои веќе имаат милијарди корисници? Одговорите ќе дојдат во наредните месеци, кога W ќе биде отворена за јавноста.
Оваа содржина е генерирана со помош на вештачка интелигенција, но е внимателно проверена, уредена и дополнета од уредничкиот тим на IT.mk, со цел да обезбедиме точни, релевантни и квалитетни информации за читателите.
Стани премиум член и доби пристап до сите содржини, специјален попуст на над 2.200 производи во ИТ маркет, верификуван профил и можност за огласување на ИТ Огласник. Плус ќе го поддржиш медиумот кој го градиме цели 16 години!
Доколку веќе имаш премиум членство, најави се тука.
