Данска направи пионерски чекор во борбата против deepfakes со предлог-закон кој на граѓаните им дава авторски права врз нивните лица, гласови и тела. Оваа иницијатива, објавена на 27 јуни, има за цел да ја зајакне заштитата на личниот идентитет во ерата на вештачката интелигенција (ВИ), каде што технологијата овозможува создавање на убедливи дигитални имитации со само неколку клика.
Според извештаите, данското Министерство за култура, предводено од министерот Јакоб Енгел-Шмит, обезбедило широка меѓупартиска поддршка за овој закон, кој се очекува да биде усвоен наесен, по период на јавна консултација.
„Секој има право на своето тело, глас и црти на лицето. Сегашните закони не ги штитат доволно луѓето од злоупотреба на генеративната вештачка интелигенција“, изјави Енгел-Шмит за The Guardian, пред се поради тоа што длабоките фалсификати стануваат сè потешки за откривање и можат да предизвикаат сериозни последици, од нарушување на личната приватност до ширење на дезинформации.
Огромен раст на злоупотреби
Длабоките фалсификати или deepfakes се ВИ-генерирани видеа, слики или аудио-содржини што реалистично имитираат вистински личности. Тие можат да се користат за различни цели, од забава и сатира до злонамерни активности, како ширење дезинформации, изнуда или создавање неовластен порнографски материјал.
Според извештај на Deep Media, во 2023 година биле споделени над 500 илјади видео и аудио длабоки фалсификати на социјалните мрежи, што укажува на експоненцијален раст на овој проблем.
Данска го препознава овој предизвик и со новиот закон сака да им даде моќ на граѓаните да побараат отстранување на неовластени дигитални имитации од платформите како Meta, TikTok или YouTube. Законот предвидува и парични казни за технолошките компании што не ги почитуваат барањата за отстранување на содржината, а во случај на непочитување, Данска би можела да го ескалира прашањето до Европската комисија.
„Човечките суштества не смеат да бидат дигитално копирани и злоупотребувани за какви било цели. Тоа не можам да го прифатам“, нагласи Енгел-Шмит, додавајќи дека технологијата ја надминала сегашната легислатива. Овој закон е обид да се заштитат основните права во дигиталната ера, додаде тој.
Како функционира предлог-законот?
Предлог-законот го менува данскиот закон за авторски права, давајќи им на граѓаните правна контрола врз нивниот лик, глас и тело. Ова значи дека секој граѓанин ќе може да побара отстранување на длабоки фалсификати од онлајн платформите доколку тие се создадени без негова согласност. Законот, исто така, ги штити уметниците од неовластено дигитално копирање на нивните изведби, со можност за компензација за жртвите.
Сепак, законот остава простор за креативни изрази како пародија и сатира, кои се изземени од ограничувањата. Ова е важно за да се зачува слободата на говорот, што е клучна вредност во данското општество. Сепак, експертите укажуваат на предизвици, како што е нејасната дефиниција за тоа што точно претставува длабок фалсификат, што може да доведе до правни спорови.
Сепак, некои аналитичари предупредуваат дека законот може да има ограничен ефект доколку механизмите за спроведување се бавни или неконзистентни. Дополнително, технолошките платформи како Meta и TikTok сè уште не даваат официјален коментар за законот, што остава простор за шпекулации за нивната подготвеност да се усогласат.
Глобални импликации
Данска не е единствената земја што се справува со проблемот на длабоките фалсификати. Во САД, неколку држави донесоа закони против злоупотреба на длабоки фалсификати, главно поврзани со избори или неконсензуален порнографски материјал. Во Франција, од 2024 година, постои закон што забранува споделување на ВИ-генерирана содржина без согласност, со казни до 75.000 евра и до три години затвор за порнографски длабоки фалсификати. Во Обединетото Кралство, пак, новиот Закон за онлајн безбедност предвидува казни до 10% од глобалниот приход на компаниите што не отстрануваат нелегална содржина.
Сепак, пристапот на Данска е уникатен поради фокусот на копирајтот, што може да послужи како модел за другите земји во Европската Унија, особено со оглед на тоа што Данска го презема претседателството со ЕУ од јули до декември 2025 година. Оваа позиција ѝ дава можност да го промовира овој закон како европски стандард.
Холандија веќе покажа интерес за слична легислатива, со предлог од неколку пратеници да се следи данскиот пример. Ова укажува дека идејата за авторски права на личниот идентитет може да стане тренд во Европа, особено во услови на растечка загриженост за приватноста и дезинформациите.
Истовремено, додека законот на Данска е чекор напред во борбата против злоупотребата на ВИ, покренува и прашања за практичната примена. На пример, како ќе се утврди дали одредена содржина е длабок фалсификат? Дали промената на една црта на лицето, како додавање лузна или промена на тонот на кожата, ќе се смета за нов идентитет? Овие прашања може да ги искомплицираат судските процеси.
Исто така, постои ризик законот да има ограничен ефект надвор од Данска, бидејќи длабоките фалсификати можат да се споделуваат од сервери во други земји. Сепак, со потенцијалното влијание врз европската регулатива, Данска би можела да постави нов стандард за заштита на дигиталниот идентитет.
Оваа содржина е генерирана со помош на вештачка интелигенција, но е внимателно проверена, уредена и дополнета од уредничкиот тим на IT.mk, со цел да обезбедиме точни, релевантни и квалитетни информации за читателите.
Стани премиум член и доби пристап до сите содржини, специјален попуст на над 2.200 производи во ИТ маркет, верификуван профил и можност за огласување на ИТ Огласник. Плус ќе го поддржиш медиумот кој го градиме цели 16 години!
Доколку веќе имаш премиум членство, најави се тука.
